" လက္၊ ေျခေထာက္၊ ပါးစပ္ ေရာဂါ "

Thursday, August 9, 2012


၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ဧၿပီ၊ ေမ၊ ဇြန္လ မ်ားတုန္းက ကေမၻာဒီယားမွာ ပံုမွန္မဟုတ္တဲ့ ဖ်ားနာမႈေတြနဲ႔ ကေလးငယ္ အေယာက္ (၅၀)ေက်ာ္ ေသဆံုးခဲ့ရၿပီးေနာက္ ကေမၻာဒီယား က်န္းမာေရး၀န္ႀကီးဌာနနဲ႔ WHO တို႔ ပူးေပါင္း အေျဖရွာခဲ့ေတာ့ Hand, foot and mouth disease (HFMD) ေၾကာင့္ ေသဆံုးခဲ့ရတာျဖစ္ေၾကာင္း သိရွိ ခဲ့ရပါတယ္။

တကယ္ေတာ့ HFMD ဟာ သာမန္ေရာဂါငယ္မွ်သာ ျဖစ္ၿပီး တစ္ပတ္ကေန ဆယ္ရက္ၾကာခံစားၿပီးရင္ ဘာေဆးမွ မေသာက္ရပါဘဲ သူ႕ဘာသာ ျပန္သက္သာသြားတတ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကေမၻာဒီးယားမွာ ကေလးေတြ အေသအေပ်ာက္မ်ားခဲ့ရျခင္းအေပၚ WHO နဲ႔ ကေမၻာဒီးယား က်န္းမာေရး၀န္ႀကီးဌာနတို႔ ပူးေပါင္း သတင္းထုတ္ျပန္ခဲ့ရာမွာ HFMD ခံစားေနရတဲ့ ကေလးအေတာ္မ်ားမ်ား Setroid ေဆးေတြနဲ႔ ကနဦးကုသမႈ ခံယူ ခဲ့ၾကရၿပီးေနာက္ အဲဒီ Steroid ေဆးေတြက EV71 ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားရတဲ့ HFMD လူနာေတြရဲ႕ အေျခအေနေတြကို ပိုဆိုးသြားေစခဲ့တာပါတဲ့။

Question:
လက္၊ ေျခေထာက္၊ ပါးစပ္ ေရာဂါ (HFMD) ဆိုတာ ဘာလဲ ?

Answer:
ဒီေရာဂါဟာ ေမြးကင္းစအပါအ၀င္ အသက္ (၁၀)ႏွစ္ေအာက္ ကေလးေတြမွာ ျဖစ္ပြားတတ္တဲ့ ကူးစက္ေရာဂါ တစ္ခုျဖစ္ၿပီး ဖ်ားျခင္း၊ ပါးစပ္ထဲမွာ အနာေတြေပါက္ျခင္း၊ လက္၊ ေျခေထာက္နဲ႔ တင္ပါးေတြမွာ အနီစက္နဲ႔ အရည္ၾကည္ဖုေတြျဖစ္ေပၚျခင္း စတဲ့ လကၡဏာေတြခံစားရေလ့ရွိပါတယ္။

ဒီေရာဂါဟာ ႏြား၊ သိုး၊ ၀က္ေတြမွာ ျဖစ္တတ္တဲ့ ခြာနာ-လွ်ာနာ ေရာဂါနဲ႔ မဆိုင္ပါဘူး။ ေရာဂါျဖစ္ပြားေစတဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးခ်င္းလည္း မတူပါဘူး။

Question:
ကမၻာႀကီးရဲ႕ ဘယ္ေနရာေတြမွာ HFMD အျဖစ္မ်ားသလဲ ?

Answer:

တစ္ကမၻာလံုးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ကေတာ့ အပူပိုင္းနဲ႔ သမပိုင္းဇံုေဒသေတြမွာ အျဖစ္မ်ားပါတယ္။ ဒီဘက္ႏွစ္ပိုင္းေတြမွာေတာ့ အာရွမွာ အျဖစ္မ်ားလာပါတယ္။ ကပ္အသြင္ျဖစ္ပြားမႈေတြလည္း ရွိတတ္ပါတယ္။

Question:

HFMD ဘာေၾကာင့္ျဖစ္သလဲ ?

Answer:

Enterovirus အုပ္စု၀င္ Coxsackie ဗိုင္းရပ္စ္ A16 ပိုးေၾကာင့္ အျဖစ္မ်ားၿပီး မ်ားေသာအားျဖင့္ကေတာ့ အနည္းငယ္သာ ခံစားရကာ လူကို အႏၱရာယ္သိပ္မေပးပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ Enterovirus 71 (EV71) ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးေၾကာင့္ျဖစ္ပြားတဲ့ HFMD မွာေတာ့ ေနာက္ဆက္တြဲ ျပင္းထန္လကၡဏာေတြ ခံစားရႏိုင္ၿပီး အသက္အႏၱရာယ္ရွိႏိုင္ပါတယ္။ (ကေမၻာဒီးယားမွာ ဒုကၡေပးခဲ့တာ EV71 ေၾကာင့္ျဖစ္ပြားတဲ့ HFMD ပါ။)

Question:

HFMD ျဖစ္ရင္ ဘယ္ေလာက္ထိ ခံစားရမလဲ ?

Answer:

HFMD ျဖစ္ၿပီဆိုရင္ ဖ်ားတာ၊ အစာစားခ်င္စိတ္မရွိတာ၊ ႏံုးတာ၊ လည္ေခ်ာင္းနာတာေတြနဲ႔ စတာပါပဲ။ ၂ ရက္ေလာက္ဖ်ားၿပီးရင္ေတာ့ ပါးစပ္ထဲမွာ အနာေတြေပါက္လာမယ္။ လက္ဖ၀ါး၊ ေျခဖ၀ါး၊ တင္ပါးနဲ႔ မ်ိဳးပြားအဂၤ ါတ၀ိုက္မွာ အနီေျပာက္ေလးေတြ၊ အရည္ၾကည္ဖုေတြေပၚလာမယ္။ ဒါေပမဲ့ အဲဒါေတြ အကုန္လံုး ခံစားရခ်င္မွလည္း ခံစားရပါလိမ့္မယ္။ အခ်ိဳ႕လူနာေတြမွာ ပါးစပ္ထဲ အနာေပါက္တာေလာက္သာ ရွိပါတယ္။

ပံုမွန္အားျဖင့္ေတာ့ HFMD ဟာ တစ္ပတ္ကေန ဆယ္ရက္အၾကား ခံစားရၿပီးေနာက္ သူ႔ဘာသာ ျပန္ေပ်ာက္ တတ္ပါတယ္။ ပါးစပ္ထဲ အနာေတြေပါက္တဲ့အတြက္ မစားမေသာက္ႏိုင္ျဖစ္ၿပီး အရည္ခမ္းေျခာက္ရတဲ့ျပႆ နာေတာ့ ရွိတတ္ပါတယ္။ ဦးေႏွာက္အေျမွးေရာင္တာကေတာ့ အျဖစ္နည္းပါတယ္။

EV71 ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ HFMD မွာေတာ့ ဦးေႏွာက္အေျမွးေရာင္ျခင္း၊ ဦးေႏွာက္အသားေရာင္ျခင္း၊ ႏွလံုး၊ အဆုတ္ေတြကို ဒုကၡေပးျခင္းေတြ ျဖစ္တတ္ၿပီး အသက္အႏၱရာယ္ရွိေစႏိုင္ပါတယ္။

Question:
HFMD ျဖစ္ရင္ ဘယ္လိုကုသမႈခံယူရမလဲ ?

Answer:
ေလာေလာဆယ္အထိေတာ့ HFMD ကုဖို႔ တိက်တဲ့ ကုထံုးမရွိပါဘူး။ လူနာအေနနဲ႔ ေရမ်ားမ်ားေသာက္ဖို႔ လိုအပ္မွာျဖစ္ၿပီး ေရေအးေအးေလး၊ သစ္သီးေဖ်ာ္ရည္ေအးေအးေလးမ်ိဳးကို နည္းနည္းခ်င္းနဲ႔ ခဏခဏ တိုက္ေကၽြးေပးရပါမယ္။ ဖ်ားတာ၊ နာတာေတြအတြက္ေတာ့ အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆး မီွ၀ဲလို႔ရပါတယ္။

အေရးႀကီးတာက ခံစားေနရတဲ့ လူနာကေလးငယ္ရဲ႕ အေျခအေနကို ၾကည့္ၿပီး အဖ်ားႀကီးရင္၊ အဖ်ားၾကာရင္၊ မွိန္းတာမ်ားေနရင္၊ အစာမ၀င္ရင္၊ တက္ရင္၊ သတိမေကာင္းရင္ စတဲ့ လကၡဏာေတြေပၚလာရင္ေတာ့ ေဆးရံုတက္ၿပီး ကုသမႈခံယူရပါလိမ့္မယ္။

Question:
HFMD မျဖစ္ေအာင္ ဘယ္လို ကာကြယ္ရမလဲ?

Answer:

တိရစၧာန္ေတြဆီကေနတစ္ဆင့္ေတာ့ HFMD ျဖစ္ေစတဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး မကူးစက္ေစႏိုင္ပါဘူး။

လူနာရဲ႕ ႏွပ္၊ ခၽြဲသလိပ္၊ တံေထြး၊ ၀မ္းအညစ္အေၾကးေတြ၊ အနာကထြက္တဲ့ အရည္ေတြနဲ႔ ထိေတြ႕မိတဲ့အခါ ကူးစက္ေစတတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီေရာဂါမကူးစက္၊ မျဖစ္ပြားေအာင္ ကာကြယ္ဖို႔အတြက္ လူနာနဲ႔ ထိေတြ႕ၿပီးတဲ့အခါ၊ အိမ္သာအသံုးျပဳၿပီးခ်ိန္နဲ႔ အစားအစာမကိုင္တြယ္ခင္အခ်ိန္ေတြမွာ မိမိရဲ႕ လက္ႏွစ္ဖက္စလံုးကို ဆပ္ျပာနဲ႔ ေရနဲ႔ ေသေသခ်ာခ်ာ ေဆးၾကဖို႔ အေရးႀကီးပါတယ္။

HFMD ျဖစ္ပြားေနတဲ့ ကေလးေတြကို ေရာဂါျဖစ္ေနတုန္း ေက်ာင္းတက္ခိုင္းလို႔ မျဖစ္ပါဘူး။

ပါးစပ္နဲ႔ ႏွာေခါင္းကို ဖံုးအုပ္ၿပီးမွ ေခ်ာင္းဆိုး၊ ႏွာေခ်ရပါမယ္။

HFMD လူနာကေလးငယ္အား ေရာဂါျဖစ္ပြားစဥ္ နမ္းရံႈ႕ျခင္းမ်ိဳး မျပဳရပါ။

လူနာအသံုးျပဳၿပီးတဲ့ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းေတြကို ေသခ်ာစနစ္က်စြာ စြန္႔ပစ္ရပါမယ္။

အိမ္ေတြ၊ ကေလးေဂဟာေတြ၊ မူႀကိဳနဲ႔ ေက်ာင္းေတြမွာ ပတ္၀န္းက်င္သန္႔ရွင္းေရးေကာင္းမြန္ေအာင္ ပံုမွန္ထိန္းသိမ္းေဆာင္ရြက္ ရပါမယ္။


by ဇီ၀ညိဳ (CJ Myanmar)

www.cjmyanmar.com

အခ်က္အလက္မ်ားကို ေအာက္ပါအင္တာနက္လိပ္စာေတြကေန ရယူပါတယ္

http://www.un.org/apps/news/story.asp/www.unama-afg.org/news/_pc/_english/2008/www.iaea.org/html/story.asp?NewsID=42460&Cr=children&Cr1
http://www.wpro.who.int/mediacentre/factsheets/fs_10072012_HFMD/en/index.html
http://www.childrenshospital.org/az/Site981/mainpageS981P0.html

0 comments :

Post a Comment

 
Copyright © 2014 Irrawaddy Publishing Group. All Rights Reserved