ပညာနဲ႔ပတ္သက္တဲ့လုိ႔ တန္ဘုိးရွိတဲ့ ဗဟုသုတေတြ ေပးစြမ္းတဲ့ ၀ါရင့္ဆရာႀကီး တဦးရဲ႕ ေျပာစကား ေတြပါ။ ဧရာ၀တီ ပင္မ ျမန္မာပုိင္း စာမ်က္ႏွာမွာ ေဖာ္ျပခဲ့တာကို ျပန္လည္ ေဖာ္ျပေပးလုိက္ပါတယ္။
ပညာေရး သုေတသန ပညာရွင္ ဆရာႀကီး ဦးသန္းဦး (ဓာတ္ပုံ – ေတဇလႈိင္/ ဧရာ၀တီ)
ဦးသန္းဦးသည္ ၀ါရင့္ ပညာေရးသုေတသီတဦးျဖစ္သည္၊ ၁၉၅၄ ခုႏွစ္တြင္
B.A.(Ed)ဘြဲ႔ရရွိခဲ့ၿပီး ျပည္ခရုိင္ ပုတီးကုန္းၿမိဳ႕တြင္
အထက္တန္းေက်ာင္းအုပ္အျဖစ္ တာ၀န္ယူခဲ့သည္၊ ၁၉၆၀ခုႏွစ္တြင္ B.Ed
ဘြဲ႔ထပ္မံရယူခဲ့ၿပီးေနာက္ အေမရိကန္ကြန္ဂရက္ မွ ဖြင့္လွစ္သည့္
အေရွ႕အေနာက္ေပါင္းဆုံရာ ဌာန (East- West Center)မွ ေပးသည့္
စေကာ္လားရွစ္ရရွိကာ ဟာ၀ုိင္အီတကၠသုိလ္ သုိ႔ တက္ေရာက္ခြင့္ရရွိၿပီး
M.Edဘြဲ႕ရရွိခဲ့သည္။
၁၉၆၄ ခုႏွစ္တြင္ ဆရာအတတ္သင္သိပၸံေက်ာင္းအုပ္၊ ၁၉၇၇ ခုႏွစ္တြင္
ျမန္မာႏုိင္ငံ ပညာေရး သုေတသန အဖြဲ႕ ဥကၠ႒၊ အေျခ ခံပညာဦးစီးဌာန
ညြန္ၾကားေရးမႉးခ်ဳပ္၊ ျမန္မာႏုိင္ငံ စာတတ္ေျမာက္ေရး အဖြဲ႔ ဥကၠ႒၊ ၁၉၈၈
ခုႏွစ္တြင္ ပညာေရး၀န္ႀကီးဌာန အႀကံ ေပးပုဂၢိဳလ္၊ ၁၉၉၄ ခုႏွစ္က
ဖြဲ႔စည္းခဲ့သည့္ ျမန္မာႏုိင္ငံ ၀ိဇၹာႏွင့္ သိပၸံ ပညာရွင္ အဖြဲ႔ဥကၠ႒၊
ကုလသမဂၢ အတြင္းေရးမႉး ခ်ဳပ္ ဦးသန္႔ တည္ေထာင္သည့္ ပညာ့ တန္ေဆာင္အဖြဲ႔တြင္ဥကၠဌ
တာ၀န္မ်ားအျပင္ လက္ရွိလည္း“ဘက္စုံလႊမ္းၿခဳံႏုိင္ေသာ ပညာေရး က႑
ေလ့လာသုံးသပ္ေရး လုပ္ငန္းကုိ အစုိးရႏွင့္ ပူးတြဲ ေဆာင္ရြက္ေနသည့္
ပညာရွင္တဦးျဖစ္သည္။
ဆရာႀကီး ဦးသန္းဦး ကို ယေန႔ေခတ္ ပညာေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ ဧရာ၀တီ သတင္းဌာနမွ
အႀကီးတန္း သတင္းေထာက္ ရန္ပုိင္က သြားေရာက္ ေတြ႔ဆုံ ေမးျမန္းထားသည္။
ေမး။ ။ လာမယ့္
ပညာသင္ႏွစ္မွာ ၀ိဇၨာသိပၸံ စာသင္တန္းေတြကုိ ရန္ကုန္တကၠသုိလ္မွာ အရင္လုိ
ဖြင့္လွစ္ေတာ့မယ္၊ ဒီလုိ ျပန္ လည္ ဖြင့္လွစ္ႏိုင္ ေတာ့မယ့္ အေပၚမွာ ပညာေရး
သုေတသန ဥကၠဌေဟာင္း၊ လက္ရွိ ျမန္မာႏုိင္ငံ ၀ိဇၨာနဲ႔ သိပၸံ ပညာရွင္မ်ားအဖြဲ႔
ဥကၠ႒ တေယာက္ အေနနဲ႔ ဘယ္လုိျမင္ပါသလဲ။
ေျဖ။ ။
ဒီစာသင္ႏွစ္ကစၿပီး ၀ိဇၨာသိပၸံ ေက်ာင္းသားေတြလက္ခံမယ္ဆုိေတာ့
၀မ္းေျမာက္၀မ္းသာႀကိဳဆုိတယ္။၁၉၂၀ ခုႏွစ္က စၿပီး ရန္ကုန္တကၠသုိလ္ဟာ
ပင္မတကၠသုိလ္တခုအျဖစ္ ရပ္တည္လာခဲ႔ရာက အေၾကာင္းအားေလ်ာ္စြာ
လုိ႔ပဲဆုိၾကပါစုိ႔ ပထမႏွစ္၊ ဒုတိယႏွစ္၊ တတိယႏွစ္ စတဲ့Under Gratuate
အတန္းေတြကုိ မထားပဲနဲ႔ ဘြဲလြန္နဲ႔ မဟာတန္း ေတြကုိ ထားခဲ့တယ္၊ RITလည္း
မႏွစ္ကစၿပီး ပထမႏွစ္ကေန တက္ရတဲ့ အတန္းေတြျပန္ဖြင့္ၿပီ။
က်ေနာ့္ သေဘာထားကေတာ့ တကၠသုိလ္တခုဟာ ဘြဲ႔သင္တန္း(Under
Gratuate)ေတြရွိရမယ္၊ ၿပီးေတာ့ ဘြဲ႔လြန္သင္တန္း( ဒီပလုိမာ၊ မာစတာ၊
ပါရဂူ)ေတြ တကၠသုိလ္ အဂၤါရပ္နဲ႔႔ အညီ အျပည့္အစုံရွိသင့္တယ္။
ေမး။ ။
ရန္ကုန္တကၠသုိလ္ ျပန္ဖြင့္ေပမယ့္ တဘာသာကုိ ၁၅ ဦးပဲ လက္ခံမယ္ဆုိေတာ့
အရမ္းနဲမေနဘူးလား၊ ေရွးကရွိခဲ့တဲ့ ရန္ကုန္တကၠသုိလ္ရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔
ဆန္႔က်င္ေနတယ္လုိ႔ မထင္မိဘူးလား။
ေျဖ။ ။
ေက်ာင္းသားလႈပ္ရွားမႈတုိင္းမွာ ရန္ကုန္တကၠသုိလ္ကပဲ စခဲ့တာဆုိေတာ့၊ အခု
ေက်ာင္းအာဏာပုိင္ေတြကလည္း ေက်ာင္းသား လႈပ္ရွားမႈေတြကုိ
အထုိက္အေလ်ာက္စုိးရိမ္ပုံရတယ္၊ အရင္ကလည္း ေက်ာင္းကပိတ္လုိက္ဖြင့္လုိက္နဲ႔ ၃
လသင္တန္း၊ ၆ လသင္တန္း ေလာက္ပဲ ဖြင့္ႏုိင္တာဆုိေတာ့ ေကာင္းေကာင္း
စာမတတ္ၾကဘူး၊ ဒီလုိျဖစ္မွာလည္း လက္ရွိ အာဏာပုိင္က စုိးရိမ္တယ္၊ ဒါေၾကာင့္
အခုေလာေလာဆယ္ တဘာသာ ၁၅ ဦးသြင္းၾကည့္မယ္၊ အေျခအေနေပၚမူတည္ၿပီး
မ်ားမ်ားလက္ခံမယ္၊ ဒါပဲ အခ်ဳပ္ကေတာ့ ေက်ာင္းသားလႈပ္ရွားမႈကုိ ေၾကာက္လုိ႔၊
ေက်ာင္းသားလႈပ္ရွားမႈကလည္း ေခတ္အဆက္ဆက္ကုိး။
ေမး။ ။ သင္ၾကားေရးပုိင္းနဲ႔ ပတ္သက္ရင္ေကာ ဘယ္လုိမ်ားေျပာခ်င္ပါလဲ ဆရာႀကီး။
ေျဖ။ ။
တဲ့တုိးေျပာရရင္ ပညာေရးမွာ ဆရာသာ အခရာ အဓိကပဲ၊ ေက်ာင္းသားတတ္ေအာင္သင္ဖုိ႔
ဆုိရင္ ဆရာကုိယ္တုိင္က ကြ်မ္းကြ်မ္း က်င္က်င္နဲ႔
ေျပာင္ေျပာင္ေျမာက္ေျမာက္တတ္ဖုိ႔ လုိအပ္တယ္၊ တကၠသုိလ္ဆရာလည္း
ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ရလိမ့္မယ္၊ “ပညာ သည္သာ ရတနာ၊ ဆရာသည္သာ အခရာ” ဆုိသလုိေပါ့၊
ဆရာေကာင္းမွ တပည့္ေကာင္းမယ္၊ ဆရာေတာ္မွ တပည့္ေတာ္ မယ္။ ဆရာခြ်န္
ဆရာမြန္ေတြျဖစ္ေအာင္ အၿမဲမျပတ္ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ရမယ္။
ေမး။ ။ အေျခခံပညာ အပုိင္းမွာေရာ ျမႇင့္တင္ေျပာင္းလဲဲစရာ ရွိပါသလား ဆရာႀကီး။
ေျဖ။ ။
အေျခခံပညာ(Basic Education) လုိ႔ ေခၚတာကုိက နာမည္လြဲေနတယ္၊ ၁၉၆၆ ခုႏွစ္
ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီေခတ္မွာ က်ေနာ္က အေထြေထြပညာေရး ဥပေဒကုိ တင္တယ္၊
ဦးေန၀င္းက ကက္ဘိနက္မွာ အေထြေထြလုိ႔ သုံးရမယ့္ အစား အေျခခံ ပညာေရး
ဥပေဒလုိ႔ေျပာင္းလုိက္တယ္၊ ဦးေန၀င္းက ေရေရရာရာ မသိဘဲနဲ႔ ေျပာင္းၿပီး
ေခၚခုိင္းလုိက္တာ၊ ႏုိင္ငံတကာက ပညာေရးေလာကမွာ ပထမတန္းကေန ဆယ့္ႏွစ္တန္း
အထိကုိ အေထြေထြပညာေရး(General Education) လို႔ ေခၚတယ္၊ အေထြေထြ ပညာဆုိတဲ့
ရည္ရြယ္ခ်က္က ေက်ာင္းသားတေယာက္ကုိ ႏုိင္ငံႀကီးသား ျပည္သူျပည္သား ေကာင္း
တေယာက္ျဖစ္ေရး အတြက္ ႏုိင္ငံ ႀကီးသားေကာင္း တေယာက္ရဲ႕ အဂၤါရပ္ေတြ
ျပည့္စုံေအာင္၊ ညီ ညြတ္ေအာင္ ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ေပးရမွာက
အႏိၲမရည္မွန္းခ်က္ပဲ၊၊ အဓိကကေတာ့ ျပည္သူျပည္သားေကာင္း(Citizenship)
ျဖစ္ေရးပဲ၊
တကၠသုိလ္တက္ေရးဆုိတာ အစိတ္အပုိင္းေလးတရပ္ပဲရွိတယ္၊ တကၠသုိလ္ပညာေရးဆုိတာက
ကြ်မ္းက်င္ဖုိ႔ (Specialization)ပဲ၊ အဲဒီေတာ့ တကၠသုိလ္
ေက်ာင္းသားတေယာက္ျဖစ္ၿပီဆုိတာနဲ႔ Citizenship ျဖစ္ပီးသား ပါလာရမယ္၊
ၿပီးေတာ့မွ သူ သန္ရာသန္ရာ ေဆး ဘက္သန္ရင္ ေဆး၊ အင္ဂ်င္နီယာဘက္သန္ရင္
အင္ဂ်င္နီယာ၊ စီးပြားေရး စသည္ျဖင့္ အဲဲ့ဒီပညာရပ္ေတြ ကုိ ကြ်မ္းက်င္ေအာင္
ဆည္းပူးရမယ္။
ဒါမွလည္း ပညာတတ္ေတြထြက္မယ္၊ ပညာတတ္ဆုိတဲ့ေနရာမွာလည္း
စာတတ္တဲ့ပုဂၢိဳလ္ကုိ ဆုိလုိတာမဟုတ္ဘူး၊ ပညာတတ္ ဆုိတာ အေၾကာင္းနဲ႔ အက်ိဳး၊
အေကာင္းနဲ႔ အဆုိး၊ အမွားနဲ႔ အမွန္ကုိ ေ၀ဖန္ပုိင္းျခားၿပီး သိတဲ့ပုဂၢိဳလ္ကုိ
ေခၚတာ။ ပညာတတ္ေတြ ထြက္ဖုိ႔ လုိတယ္၊ နင့္မုိဆုိ စာေတြကုိပဲ သိတဲ့လူ
သင္ညာတတ္ေတြခ်ည္းျဖစ္ေနမယ္။
ေမး။ ။ အခုလုိ
ေျပာင္းလဲေနတဲ့ေခတ္မွာ ပညာေရးနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔
သင္ၾကားနည္းစနစ္အမ်ိဳးမ်ိဳးၾကားေန ေတြ႔ေနရတယ္၊ တခ်ိဳ႕လည္း ျပည္တြင္းက
ထြင္တာရွိသလုိ၊ တခ်ိဳ႕လည္း ျပည္ပကေန တင္သြင္းလာတာေတြရွိတယ္၊ အဲဒီအေပၚမွာ
ဆရာႀကီး ဘယ္လုိျမင္ ပါသလဲ။
ေျဖ။ ။ အေမရိကားမွာ
တတ္ႏုိင္သမွ် ေလ့လာခဲ့တယ္၊ အေမရိကန္ေရာ ဂ်ပန္ေရာ အေနာက္ႏုိ္င္ငံေတြေရာ
ျမန္မာထက္ ပညာေရးမွာ အရမ္းကုိ ေရွ႕ေျပးေနတယ္၊ အဲဒီေတာ့ သူတုိ႔ဆီမွာ
လုပ္သမွ်ကုိ တို႔ဆီမွာ ခ်က္ခ်င္း လုပ္လုိ႔မရဘူး၊ တို႔အေျခအေနနဲ႔
တို႔လုပ္လုိ႔ရႏုိင္တာကုိ လုပ္ရမယ္လုိ႔ ယူဆတယ္။
သူတို႔ဆီက သင္ၾကားနည္းစနစ္ေတြက မေကာင္းဘူးလားဆုိေတာ့ အရမ္းေကာင္းတယ္၊
သုိ႔ေသာ္ ေကာင္းတုိင္းလုိက္လုပ္လုိ႔ မရ ဘူး၊ အဲဒီနည္းစနစ္ေတြကုိ
ေဆာင္ရြက္လုိ႔ရေအာင္ ဆရာေတြကုိ ေလ့က်င့္ေပးဖုိ႔လုိမယ္၊ ေနာက္တခု
သင္ေထာက္ကူပစၥည္း လုိတယ္၊ တို႔ပညာေရးမွာက “ေျမျဖဴခဲနဲ႔ ေက်ာက္သင္ပုန္းက
လြဲရင္ ဘာမွမရွိတာ”၊ သူတုိ႔ဆီမွာက အမ်ိဳးစုံရွိတယ္၊
တို႔ဆီက ေက်ာင္းေတြမွာ အလင္းေရာင္မရွိဘူး၊ ေလ၀င္ေလထြက္မေကာင္းဘူး၊
ထုိင္ခုံေတာင္မွ တေယာက္ခ်င္းထုိင္တဲ့ ထုိင္ ခုံမေပးႏုိင္ဘူး၊
တခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ ေက်ာင္းမရွိဘူး ေဆာက္ေပးရမယ္၊
တုိက္ေဆာက္ေပးဖုိ႔မဟုတ္ဘူးေနာ္၊ က်န္းမာေရးနဲ႔ ညီညြတ္ တဲ့ေက်ာင္းမ်ိဳး
အရင္လုပ္ရမယ္၊ သင္ေထာက္ကူပစၥည္းေတြ အကုန္ျဖည့္ဆည္းေပးရမွာ၊ ပရုိဂ်က္တာ
ခဏထားဦးေနာ္၊ တို႔ဆီမွာ သူငယ္တန္းဖတ္စာအုပ္ဆုိတာ စုတ္ျပတ္ေနတာပဲ၊ သူတုိ႔ဆီက
ဖတ္စာအုပ္က ကတ္ထူႀကီးနဲ႔ ႐ုပ္ပုံကားခ်ပ္ေတြနဲ႔ အေရာင္ေတြနဲ႔ ေလ။
အကူအညီေပးရင္ေတာင္ တို႔ဆီမွာ သိမ္းဖုိ႔ဆည္းထားဖုိ႔ ဗီ႐ိုေတာင္ မရွိဘူး။
ဒီလုိ ပညာေရးစနစ္ေတြကုိ တို႔ဆီမွာ အခုေရတြင္းတူး အခုေရၾကည္ေသာက္
လုပ္လုိ႔မရဘူး၊၊ သူတုိ႔ကေတာ့ သူတုိ႔ နည္းစနစ္ေတြ ဘယ္လုိ ေကာင္းတယ္ဆုိတာ
ေျပာတာေတာ့ ေျပာမွာေပါ့။ ပုိက္ဆံရွိတဲ့ ေက်ာင္းသားအတြက္ အဆင္ေျပေပမယ့္၊
အမ်ားစုအတြက္ ကေတာ့ အခ်ိန္ယူလုပ္ရလိမ့္မယ္၊ ခ်က္ခ်င္းေတာ့ မရဘူး။
ဆယ္စုႏွစ္အတြင္း ေျပာင္းဖုိ႔ မလြယ္ဘူး။ ဆရာ့ အေတြ႕အႀကဳံအရေတာ့ လက္ေတြ႕နဲ႔
သီအုိရီ ႏွစ္ခုကုိ ေပါင္းစပ္ရတာက အခက္ဆုံးပဲ။
ေမး။ ။ တကၠသုိလ္ေတြကုိ ကုိယ္ပုိင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ ျဖစ္ဖုိ႔ကိစၥ သတင္းေတြၾကားေနရတယ္၊ အဲဒီအေပၚမွာ ဘယ္လုိ ထင္ပါသလဲ။
ေျဖ။ ။
တကၠသုိလ္မ်ားဟာ တခ်ိန္တခါမွာ ကုိယ္ပုိင္စီမံခန္႔ခြဲခြင့္ရွိရမယ္လုိ႔ သမၼတ
ဦးသိန္းစိန္ေျပာခဲ့တယ္၊ တခ်ိန္မွာျဖစ္ကုိျဖစ္ သင့္တဲ့ကိစၥပါ၊ Academic
Atmosphere ဆုိတဲ့ ပညာေရး ၀န္းက်င္ေကာင္း၊ Academic Freedomဆုိတဲ့ ပညာေရး
လြတ္လပ္ခြင့္ ဆုိတဲ့ အခ်က္ႏွစ္ခ်က္နဲ႔ေတာ့ ျပည့္စုံရမယ္၊ အဲဒီႏွစ္ခုကုိ
ဘယ္သူက ဖန္တီးေပးရလဲဆုိေတာ့ တကၠသုိလ္ေကာင္စီရယ္၊ တကၠသုိလ္ ဆီးနိတ္ရယ္ က
ဖန္တီးေပးရတယ္။
တကၠသုိလ္ ေကာင္စီကေတာ့ စီမံခန္႔ခြဲေရးနဲ႔ ပညာေရး ႏွစ္ရပ္စလုံး လုပ္ရတယ္၊
တကၠသုိလ္က ပါေမာကၡေတြေရာ၊ သက္ဆုိင္ရာ ၀န္ႀကီး ဌာန ကုိယ္စားလွယ္ ေတြ၊ ျပင္ပ
အဖြဲ႔အစည္းကလူေတြ ပါတယ္၊ ၁၉၂၀ ျပည့္ႏွစ္ေလာက္ကေတာ့ ဘြဲ႕ရသူမ်ား(Register
Graduate) ႏွစ္ဦးပါရတယ္၊ ေနာက္ပုိင္း ဗုိလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းတုိ႔ ဦးႏုတုိ႔
ေက်ာင္းသားဘ၀မွာ ဘြဲ႕ရသူ ႏွစ္ေယာက္အစား ေက်ာင္း သား သမဂၢ ကုိယ္စားလွယ္ေပးပါ
ေတာင္းေတာ့ခြင့္ျပဳခဲ့တယ္၊ ပညာေရး၀န္ႀကီးဌာနေအာက္မွာ မရွိဘူး။
ဆီးနိတ္ဆုိတာကေတာ့ ဆရာေတြ ပါေမာကၡေတြနဲ႕ခ်ည္းဖြဲ႕ထားတာ၊
သင္ၾကားေရးပုိင္းမွာ တာ၀န္ယူရတယ္။ ႏုိ္င္ငံေတာ္ကေတာ့ ေငြေၾကးပံ့ပုိးေပါ့၊
ဆရာလုပ္ဖုိ႔ မဟုတ္ဘူး။
ေက်ာင္းသားတေယာက္ဟာ တကၠသုိလ္ကုိ ေရာက္လာတာနဲ႔ အေဆာက္အအုံ ေက်ာင္းေဆာင္၊
သစ္ပင္ပန္းမန္ေရာ၊ ပညာရပ္ အသုိင္းအ၀န္း ပညာရပ္ဆုိင္ရာ အဖြဲ႔အစည္း၊
ယဥ္ေက်းမႈ အဖြဲ႕အစည္း၊ လူ႔အဖြဲ႔ အစည္းေတြ စတဲ့ တကၠသုိလ္ ၀န္းက်င္ေကာင္းဖန္
တီးေပးရမယ္၊
ေနာက္ ေက်ာင္းသားေရာ ဆရာေရာ Academic Freedom ရွိရမယ္၊ ဘယ္သူမွသူတုိ႔ကုိ
ခ်ဳပ္ခ်ယ္ကန္႔သတ္ မလုပ္ရဘူး၊ အဲဒါ တကၠသုိလ္တခုရဲ႕ အဂၤါရပ္ပဲ၊ ႏုိင္ငံျခား
တကၠသုိလ္ေတြမွာလည္း ဒီအတုိင္းပဲ၊ အဲဒါကုိ ေရွးရႈမယ္ဆုိရင္ ေကာင္းတယ္။
ေမး။ ။ ဆရာႀကီးက
လြတ္လပ္ေရးရၿပီး ဖဆပလ ေခတ္၊ ျမန္မာ့ ဆုိရွယ္လစ္ လမ္းစဥ္ေခတ္၊ ႏုိင္ငံေတာ္
ၿငိပ္၀ပ္ပိျပားေရးဆုိတဲ့ စစ္အစုိးရ လက္ထက္ စတဲ့ ေခတ္သုံးေခတ္ရဲ႕
ပညာေရးေလာကမွာ က်င္လည္ခဲ့ဖူးေတာ့ ဘယ္ေခတ္က ပညာေရး လြတ္လပ္ခြင့္ အရွိဆုံး
အေကာင္းဆုံးလုိ႔ ေျပာလုိ႔ရမလဲ။
ေျဖ။ ။
လြတ္လပ္ေရးရၿပီး ၁၉၄၈ ကေန ၁၉၆၂ အထိ အေကာင္းဆုံးလုိ႔ ဆုိရမွာပါ၊ ၁၉၅၂ မွာ
ျပည္ေတာ္သာ ညီလာခံ က်င္းပၿပီး ပညာ ေရး ကုိ “ဘ၀သစ္ ဖန္တီးမႈ ပညာေရး
စီမံကိန္”းဆုိၿပီး ရည္မွန္းခ်က္ ၅ခ်က္နဲ႔ အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့တယ္၊ အဲဒီ
ေခတ္ကေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔ ကုိယ္တုိင္ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ခဲ့တဲ့ ပညာေရးေခတ္
တေခတ္ပါပဲ၊
၁၉၆၂ ကေန ၁၉၈၈ အထိ ျမန္မာ့ ဆုိရွယ္လစ္လမ္းစဥ္အစုိးရ၊ ၁၉၈၈ကေန ၂၀၁၀ အထိက
စစ္အစုိးရေပါ့၊ အဲဒီ ကာလေတြမွာ ေတာ့ ပညာေရးေလာကမွာ Academic Freedom
မရွိေတာ့ဘူး၊ ပညာေရး ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္မႈ Academic Atmosphere
ေလ်ာ့ပါးသြားတယ္။
ေမး။ ။ အခု အစုိးရသစ္ လက္ထက္မွာေရာ အရင္လုိ ပညာေရး အရည္အေသြး ျမင့္တက္လာေအာင္ လုပ္ႏုိင္ပါ့မလား။
ေျဖ။ ။
ေတာ္ေတာ္ႀကီးကုိ ႀကိဳးစားရမယ္၊ တကၠသုိလ္မွာ ၃ လနဲ႔ ပညာသင္ႏွစ္ သတ္မွတ္၊
၆လနဲ႔ ပညာသင္ႏွစ္ သတ္မွတ္၊ ေက်ာင္းသား မဆူေအာင္ အေအာင္ေပး ဆုိတာမ်ိဳးေတြကုိ
ေဆာင္ရြက္ခဲ့ေတာ့၊ အခု ပါေမာကၡေတြ၊ ဆရာျဖစ္လာတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတြကုိယ္ တုိင္ က
အဲဒီ ကာလေတြကုိ ျဖတ္သန္းခဲ့ရၾကတယ္၊ ေခတ္စနစ္ေတြရဲ႕ သားေကာင္ေတြ
ျဖစ္ခဲ့ရတယ္၊ အဲ့ဒီေတာ့ သူတုိ႔လည္း အတတ္ပညာပုိင္း ဆုိင္ရာမွာ
သိပ္အကြ်မ္းက်င္ႀကီး မျဖစ္ဘူး၊ အရည္အခ်င္း အရည္အေသြး ေလ်ာ့ပါးသြားတယ္၊ ဒါ
သူတုိ႔အျပစ္ ေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး၊ ဒါေၾကာင့္ ပါေမာကၡဆုိတာ အမည္နဲ႔ကုိက္ညီေအာင္
မိမိတုိ႔ ဘာသာရပ္မွာ တဘက္ကမ္းခတ္ေအာင္ တတ္ဖုိ႔ ႀကိဳးစားရမယ္၊ ဟုိေခတ္တုန္းက
ပါေမာကၡဆုိတာ တေယာက္တည္း ရွိတယ္၊ ပါေမာကၡ ျဖစ္ဖုိ႔လည္း ႏွစ္ပရိေစၧဒ
အၾကာႀကီး အခ်ိန္ ယူရတယ္။
ေမး။ ။ ဆရာႀကီး ကုိယ္တုိင္ျဖတ္သန္းခဲ့ရတဲ့ စစ္အစုိးရေခတ္ ပညာေရးေလာကအေၾကာင္းကုိ ေျပာျပပါအုံး။
ေျဖ။ ။
အဲဒီေခတ္ကေတာ့ ေက်ာင္းသားေတြ လူမစုမိေအာင္ တကၠသုိလ္ေတြအမ်ားႀကီး
ဖြင့္ပစ္လုိက္တယ္၊ ေက်ာင္းေတြကုိ ၿမိဳ႕ျပင္ ထုတ္တယ္ဆုိတာကလည္း
ေက်ာင္းသားေတြ ခ်ီတက္ဆႏၵျပလုိ႔မရေအာင္ လုပ္လုိက္တာပဲ၊ ေက်ာင္းသားေတြ
စုစည္းမွာစုိးလုိ႔ အေဆာင္ေတြ ျဖဳတ္ပစ္လုိက္ေတာ့ အဲဒီမွာ မိန္းကေလးေတြက
ပ်က္စီး၊ ေယာက်ာ္းေလးေတြက ဖဲသမားေတြျဖစ္ၿပီး အက်င့္စာ ရိတၱ ပ်က္သြားတာပဲ၊
ၿမိဳ႕ျပင္ထြက္ၿပီး ဘတ္စ္ကား စီးရတာနဲ႔ အခ်ိန္ကုန္ၿပီး စာၾကည့္တုိက္
၀င္ခ်ိန္ မရွိေတာ့ဘူးေပါ့။
၁၉၉၉ ခုႏွစ္က ဆရာႀကီး ကိုယ္တိုင္ ေရးသား ျပဳစုတဲ့“ပညာေရး ရႈခင္း”ဆုိတဲ့
စာအုပ္ထုတ္ေတာ့ ဟုိတုန္းက ေရးဆြဲထားတဲ့ ဘ၀သစ္ဖန္တီးမႈ ပညာေရး စီမံကိန္း
ရည္ရြယ္ ခ်က္ ၅ ခုအတုိင္းပဲ “ဒီမုိကေရစီ၀ါဒ ထြန္းကားရန္” ဆုိတဲ့ အခ်က္ကုိ
ထည့္ေရးတယ္၊ အဲဒါကုိ အစုိးရ စာေပ စိစစ္ေရးက ဒီမုိကေရစီ ပါလုိ႔
ျဖႇဳတ္ခုိင္းတယ္။ အဲဒီတုန္းက အေျခအေနက အဲဒါပဲ။
ေမး။ ။ ဦးေန၀င္းရဲ႕ ျမန္မာဆုိရွယ္လစ္ လမ္းစဥ္ေခတ္မွာေရာ ပညာေရးအေျခအေနက ဘယ္လုိရွိပါသလဲ။
ေျဖ။ ။
သူ(ဦးေန၀င္း)လည္းပဲ နားမလည္ဘဲ လူတတ္လုပ္ၿပီး ေဆာင္ရြက္ေတာ့ သူလည္း
အလြဲေပါ့။ ၁၉၆၆ ခုႏွစ္မွာ ၀ိဇၨာ သိပၸံခြဲပစ္ခဲ့တာ သူ႔လက္ခ်က္ပဲေလ၊
ဟုိတုန္းက တကၠသုိလ္ေရာက္မွ ဥပစာ ၀ိဇၨာ(Intermediate Art)၊ ဥပစာ သိပၸံ
(Intermediate Science) ဆုိၿပီး ခြဲတယ္၊ ေနာက္ပုိင္း ဦးေန၀င္း လက္ထက္
အေျခခံပညာမွာကတည္းက ခြဲလုိက္ေတာ့ အခုဆုိရင္ ၉တန္း ၁၀ တန္း မွာ ၀ိဇၨာ
ဘာသာရပ္ကုိ ယူတဲ့လူေတာင္ ရွားသြားၿပီ။ မတတ္ဘဲနဲ႔ သြားလုပ္တာကုိး။
ေမး။ ။ ဦးေန၀င္းက
ပညာေရးနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ မကြ်မ္းက်င္ဘူးလုိ႔ ဆရာက ဆုိတယ္၊ အဲဒီေတာ့ သူက
ကြ်မ္းက်င္တဲ့ ပညာရွင္ ေတြကုိေရာ အႀကံဉာဏ္ ေတာင္း ဆည္းကပ္ၿပီး
လုပ္ခုိင္းတာမ်ိဳးေရာ ရွိလား။
ေျဖ။ ။ မရွိပါဘူး၊
ဦးေန၀င္းက သုံးခ်က္ေသာ ဆန္႔က်င္မႈကုိ ေဆာင္ရြက္တယ္၊
(၁) Anti Politic
ႏုိ္င္ငံေရးနဲ႔ ႏုိင္ငံေရးသမား ကုိ ရြ႔ံမုန္းတယ္၊ ဒါေပမယ့္
ႏုိင္ငံေရးကုိေတာ့ လုပ္တယ္၊
(၂) Anti Interlactural ပညာတတ္ကုိ မုန္းတယ္၊
တတ္တယ္လုိ႔လည္း သူက မထင္ဘူး၊
ေနာက္တခုက အာဏာရွင္ဆုိေတာ့ Anti Democracy၊
ဒီမုိကေရစီလည္း မႀကိဳက္ဘူး၊ အဲဒီအတုိင္းပဲ က်င့္သုံးတယ္၊ အဲဒီမွာတင္ ဘာမွ
အေကာင္အထည္ ေဖာ္လုိ႔မရေတာ့ဘဲ သူခုိင္းတာလုပ္ရေတာ့ ႏုိင္ငံဟာ
ခြ်တ္ၿခဳံက်သြားတာလုိ႔ သုံးသပ္မိတယ္။
ဆရာႀကီး မင္းသု၀ဏ္ (ဦး၀န္) လုပ္ထားတဲ့ ျမန္မာစာ အဘိဓာန္တုိ႔၊
သတ္ပုံက်မ္း တုိ႔ကုိ ဦးေန၀င္းက အေကာင္းမထင္ဘူး၊ ဦး၀န္ ကုိ “မက်က္တက်က္
ဖုတ္ထားတဲ့ ေပါင္မုန္႔”လုိ႔ ခုိင္းႏႈိင္းေျပာတယ္၊ ဒါေၾကာင့္ ဆရာဦး၀န္
ေတာ္ေတာ္ကုိ စိတ္ဆင္းရဲသြားဖူးတယ္၊ အဲဒီတုန္းက ေသခ်င္စိတ္ေတာင္
ျဖစ္ဖူးတယ္လုိ႔ ဆရာဦး၀န္က ေျပာဖူးတယ္၊ က်ေနာ္က ဆရာဦး၀န္ကုိေျပာရတယ္၊“ဆရာ
ႏုိင္ငံ ေရး သမားက ေျပာတာကုိ ခံစား မေနပါနဲ႔ ကုိယ့္ ပညာရွင္ခ်င္း ေ၀ဖန္တာမွ
မဟုတ္တာ၊ ဦးေန၀င္းလုိ ဘာမွနားမလည္တဲ့ လူေျပာ တာကုိ နာမေနပါနဲ႔၊
ဆရာေဇာ္ဂ်ီ(ဦးသိန္းဟန္)က ေ၀ဖန္ရင္ ဆရာနာလုိ႔ ရတယ္လုိ႔” ေဖ်ာင္းျဖရတယ္။
ဦးေန၀င္းက ဘာသာ စကား နဲ႔ စာေပ(Language and Literature) ကုိမွ နားမလည္ဘဲနဲ႔
ေျပာတာေလ၊ ေနာက္ေတာ့ ဦးေန၀င္းက ဆရာဦး၀န္ကုိ ျပန္ ေတာင္းပန္ပါတယ္။
ေဒါက္တာ လွဟန္ ပညာေရး၀န္ႀကီးျဖစ္ေတာ့ ဦးေန၀င္း ကုိ သြားေတြ႔တယ္၊ က်ေနာ္က
က်န္းမာေရးမွာပဲ ကြ်မ္းက်င္တယ္၊ ပညာ ေရး မွာ မကြ်မ္းက်င္ဘူး၊ အဲဒီေတာ့
ပညာေရးကုိ ကြ်မ္းက်င္တဲ့သူေတြလက္ အပ္ခ်င္တယ္ဆုိေတာ့ ဦးေန၀င္းက ခြင့္ျပဳတယ္၊
အဲဒီ ေတာ့ ေဒါက္တာ လွဟန္က ေဒါက္တာ ညီညီတုိ႔ က်ေနာ္တုိ႔ကုိ ေခၚခန္႔တယ္၊
ဒါေပမယ့္ ဦးေန၀င္းက လႊမ္းမုိးထားေတာ့ ခန္႔တာပဲရွိတယ္၊ ဘာမွ
အလုပ္လုပ္လုိ႔မရဘူး၊ လုိခ်င္တဲ့ပုံစံ မရဘူး။
ေမး။ ။ ဒု ပညာေရး
၀န္ႀကီးေဟာင္း ေဒါက္တာ ညီညီ ကုိ ပညာေရးကုိ ဖ်က္ဆီးသူလုိ႔
စြပ္စြဲေျပာဆုိမႈေတြ အျပင္မွာၾကားေနရ တယ္၊ အဲဒါေတြက ဘယ္ေလာက္အထိ မွန္ပါသလဲ။
ေျဖ။ ။ ေဒါက္တာ
ညီညီက ဘူမိေဗဒ ပါေမာကၡေပမယ့္ ပညာေရးအပုိင္းမွာလည္း အမ်ားႀကီး ေလ့လာထားသူပါ၊
စိတ္ေန စိတ္ ထားလည္း ေကာင္းတယ္၊ အမွန္က သူဖ်က္ဆီးတာ မဟုတ္ပါဘူး၊ ဦးေန၀င္း
ဖ်က္ဆီးတာပါ၊ ၁၉၆၄ ခုႏွစ္မွာ ရန္ကုန္တကၠသုိလ္နဲ႔ မႏၲေလး တကၠသုိလ္ ဥပေဒ
ႏွစ္ခုစလုံးကုိ ႐ုပ္သိမ္းလုိ္က္တယ္၊ ဒါဟာ ေဒါက္တာ ညီညီအေနနဲ႔
ဖ်က္သိမ္းႏုိင္တဲ့ ပါ၀ါမရွိဘူး၊ ဆုိလုိ ခ်င္တာ တကၠသုိလ္ ပညာေရးေရာ
အေျခခံပညာေရးကုိပါ ဖ်က္ဆီးခဲ့တာ ဆရာညီညီ မဟုတ္ဘူး၊ ၀န္ႀကီးလည္း အာဏာမရွိ
ဒု၀န္ႀကီးလည္း အာဏာမရွိ၊ ဦးေန၀င္းပဲ အာဏာရွိတာေလ။
ေဒါက္တာ ညီညီ အေၾကာင္းကုိ Time မဂၢဇင္းမွာ မ်က္ႏွာဖုံးပုံ ပါလာေတာ့၊
ဦးေန၀င္းက သူ႔ေနရာကုိ ဦးသန္႔တုိ႔လုိ ယူမယ့္လူ ထင္ၿပီး တ႐ုတ္ေသြး ပါတယ္လုိ႔
စြပ္စြဲၿပီး ပ ထုတ္လုိက္တာပဲ၊ ဘာမွ အျပစ္အနာအဆာ မရွိဘူး၊ အက်င့္စာရိတၱလည္း
ေကာင္းတယ္၊ ဒါေပမယ့္ သိမ္သိမ္ ေမြ႕ေမြ႕ေနရာ ဖယ္လုိက္တာပဲ၊ သတၱဳတြင္း
၀န္ႀကီး ဌာနကုိ ပုိ႔တယ္၊ ေနာက္ေတာ့ သံအမတ္ႀကီး အဲဒီကမွ အနား ယူ ဒါပဲ၊
အလားအလာ ရွိသူကုိ မထားခ်င္တဲ့ သေဘာေပါ့။
ေဒါက္တာညီညီက ပညာတတ္ပဲဗ်ာ၊ ဒီလုိဘယ္ေနမလဲ၊ ကုလသမဂၢကုိ သြားတယ္၊
ယူနီဆက္မွာ ဒါ႐ိုက္တာအထိ လုပ္သြားတယ္၊ ဒါေၾကာင့္ ေဒါက္တာ ညီညီက ထုိင္ေနတဲ့
လူစားမဟုတ္ဘူး၊ အက်ိဳးရွိရာရွိေၾကာင္း လုပ္ရမွ ေက်နပ္တဲ့ လူမ်ိဳးပါ။
ေမး။ ။ ဆရာႀကီးအေနနဲ႔
လက္ရွိ ပညာေရး ၀န္ႀကီးဌာနကလည္း ပင္စင္ယူလုိက္ၿပီ၊ လြတ္လပ္ၿပီး အေတြ႔အႀကဳံ
ရွိတဲ့ ပညာရွင္ တဦးအေနနဲ႔ ျမန္မာ့ပညာေရး တုိးတက္ဖုိ႔နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး တျခားေသာ
ျပင္ပအဖြဲ႔အစည္းေတြက အကူအညီေတာင္းလာရင္ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ဖုိ႔ေရာ
အစီအစဥ္ရွိပါသလား။
ေျဖ။ ။
ကုိယ့္ႏုိင္ငံေကာင္းဖုိ႔ဆုိရင္ မပူးေပါင္းႏုိင္စရာ အေၾကာင္းမရွိပါဘူး၊
အကူအညီေတာင္းလာရင္ ေပးရမွာပါ၊ အခုလည္း လြတ္လပ္ ပြင့္လင္းေသာ
လူ႔ေဘာင္အဖြဲ႔(OSI) က အေမရိကန္ သူေဌး ေဂ်ာ့ဆုိးေရာ့စ္နဲ႔ ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္က
ဟန္ေဂရီႏုိင္ငံ ဘူဒါပက္မွာ ပညာေရးအတြက္ ေဆြးေႏြးတယ္၊ အခုလည္း သူတုိ႔န႔ဲ
ျမန္မာျပည္ပညာေရးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဘက္စုံလႊမ္းၿခဳံႏုိင္ေသာ ပညာေရးက႑ ေလ့လာ
သုံးသပ္ေရးဆုိၿပီး လုပ္ေနတယ္။
အမ်ဳိးသား ဒီမုိကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္(NLD)က လုပ္တဲ့ ပညာေရးအစည္းအေ၀းေတြလည္း
ဖိတ္တဲ့အခါ တက္ပါတယ္၊ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီး တင္ဦးနဲ႔ ကလည္း ၁၉၆၄ ခုႏွစ္ကတည္းက
စၿပီး ရင္းႏွီးေတာ့ ပညာေရးနဲ႔ပတ္သက္ရင္ အစုိရကပဲ လုပ္လုပ္၊ NLDကပဲလုပ္လုပ္
အကူအညီေတာင္းရင္ေတာ့ လုပ္ေပးမယ္။ ၁၉၅၄ ခုႏွစ္ကေနၿပီး အခုအထိတုိင္
ျမန္မာျပည္ပညာေရးမွာ က်င္လည္ခဲ့ေတာ့ သူမ်ားႏုိင္ငံက ပညာေရး
ဘယ္ေလာက္ေကာင္းတယ္ဆုိလည္း သိတယ္၊ တို႔နဲ႔ သူတုိ႔နဲ႔ မတူဘူးဆုိတာလည္း သိတယ္၊
ဘာကစၿပီး လုပ္ ရမယ္၊ ဘာလုပ္ရမယ္ ဆုိတာလည္း သိတယ္၊ အဲဒီေတာ့
တုိင္ပင္ေဆာင္ရြက္လာရင္ ျငင္းစရာ မရွိဘူး၊ ပညာေရး ဆုိတာ တခရီး တည္း
သြားရမွာပဲ။ ။
.
